Kort antwoord

Je kindsdeel opeisen bij de langstlevende kan zonder testament pas als je moeder overlijdt, failliet gaat of in de schuldsanering komt. Verkoop van het huis verandert daar niets aan. Je moeder mag je wel eerder uitbetalen en je kunt nu al laten vastleggen hoe groot je kindsdeel is.

Het antwoord van Allix

  1. Je kindsdeel is een geldvordering op je moeder

    Heeft je vader geen testament gemaakt, dan erven je moeder en de kinderen samen. De wet verdeelt die erfenis dan zelf. Alle bezittingen gaan automatisch naar je moeder en de schulden komen voor haar rekening. Ieder kind krijgt een vordering in geld op haar ter waarde van zijn erfdeel. Je bent dus geen mede-eigenaar van het huis. Je hebt recht op een bedrag van je moeder.

  2. Opeisen kan bij overlijden, faillissement of schuldsanering

    Je kindsdeel is opeisbaar als je moeder overlijdt. Dat is ook zo als zij failliet gaat of als de schuldsaneringsregeling op haar van toepassing wordt verklaard. Een testament kan nog andere momenten noemen. Zonder testament zijn dit de enige momenten die de wet noemt. Zolang je moeder leeft en geen van deze dingen gebeurt, kun je het bedrag dus niet afdwingen. Voor een nieuw huwelijk van je moeder geldt een aparte regel.

  3. Verkoop van het huis maakt je kindsdeel niet opeisbaar

    Je moeder mag het huis verkopen en de opbrengst houden. De wet noemt een verkoop niet als moment waarop je kindsdeel opeisbaar wordt. Alleen een testament kan dat regelen. Bij de rechtbank Rotterdam had een vader in zijn testament bepaald dat de vorderingen van zijn kinderen opeisbaar werden 24 maanden na zijn overlijden, tenzij de woning dan nog niet was verkocht. De stiefmoeder heeft de woning ruim twee jaar na zijn overlijden verkocht. Zij vond dat het testament haar huidige woning bedoelde, maar de rechtbank las het als de woning uit de erfenis. Ieder kind kreeg €20.000.

  4. Je moeder mag je kindsdeel eerder uitbetalen

    De wet vermoedt dat een betaalmoment alleen betekent dat de ander niet eerder betaling kan eisen. Een betaling vóór dat moment geldt als betaling van een bestaande schuld. Je moeder kan je kindsdeel dus vrijwillig eerder uitbetalen, bijvoorbeeld uit de opbrengst van het huis. Daartoe dwingen kun je haar niet. Bij een uitbetaling telt ook de verhoging mee. Het bedrag groeit per jaar met de wettelijke rente, maar alleen voor zover die boven zes procent ligt. Dat telt vanaf de dag van het overlijden en steeds alleen over het oorspronkelijke bedrag. Je moeder en jij kunnen samen iets anders afspreken.

  5. Laat vastleggen hoe groot je kindsdeel is

    Ieder kind kan vragen om een boedelbeschrijving met een waardering van de bezittingen en schulden uit de erfenis. Je moeder en de kinderen moeten elkaar inzage en een afschrift geven van de stukken die nodig zijn om hun aanspraken vast te stellen. Op verzoek geven zij ook inlichtingen. Worden jullie het niet eens over het bedrag, dan stelt de kantonrechter het op verzoek vast. Is bij de vaststelling een fout gemaakt, dan kan de kantonrechter het bedrag wijzigen. Dat kan als het saldo verkeerd is berekend of als een erfgenaam door een fout in de waarde voor meer dan een vierde is benadeeld.

  6. Hertrouwt je moeder, dan kun je bezittingen vragen

    Doet je moeder aangifte van haar voornemen om opnieuw te trouwen, dan moet zij je op jouw verzoek bezittingen overdragen. De waarde is hooguit je kindsdeel plus de verhoging. Meestal houdt zij het vruchtgebruik van die bezittingen, tenzij zij daarvan afziet. Overlijdt je moeder terwijl zij opnieuw getrouwd is, dan rust dezelfde plicht op de stiefouder. Wordt haar erfenis dan niet volgens de wettelijke verdeling verdeeld, dan ligt die plicht bij haar erfgenamen.

  7. Een schenking die de kinderen benadeelt, kan worden vernietigd

    Een schenking door de langstlevende ouder kan vernietigbaar zijn als die de kinderen benadeelt bij het innen van hun kindsdeel. Bij het gerechtshof Amsterdam had een vader na de dood van zijn vrouw zijn woning aan twee van de kinderen verkocht en daarna €111.100 van de koopsom kwijtgescholden. Na zijn overlijden was de erfenis volgens die kinderen te klein om het kindsdeel van een dochter te betalen. Het hof vond de kwijtschelding vernietigbaar. De vader was daartoe niet verplicht en had moeten begrijpen dat hij de dochter benadeelde. Zij kreeg toch geen gelijk, omdat zij de vernietiging van de verkoop had geëist en niet van de kwijtschelding.

Bespreek je situatie met Allix

Hieronder een voorbeeldgesprek: de vraag komt van de redactie, het antwoord van Allix. Vertel Allix daarna wat er in jouw zaak speelt. Je kunt elke dag gratis vragen stellen, en je gesprek gaat mee naar de Allix app.

Voorbeeldvraag

Mijn vader is overleden zonder testament en mijn moeder heeft alles gekregen. Kan ik mijn kindsdeel nu al opeisen, bijvoorbeeld als zij het huis verkoopt, of mag zij het eerder uitbetalen?

Allix

Opeisen kun je je kindsdeel meestal pas als je moeder overlijdt. Maar zij mag je wel eerder uitbetalen.

Zonder testament erven je moeder en de kinderen samen   als de echtgenoot en de kinderen van de overledene1. Jij bent geen mede-eigenaar van het huis, maar schuldeiser:

  •   Je moeder krijgt automatisch alle bezittingen van de nalatenschap, en de schulden komen voor haar rekening2.
  •   Ieder kind krijgt een geldvordering op de moeder, ter waarde van zijn erfdeel2.

Wanneer kun je opeisen?

  De vordering is opeisbaar als je moeder failliet gaat of in de schuldsanering komt, of als zij overlijdt2. Verkoop van het huis maakt je vordering dus niet opeisbaar. Bij de rechtbank Rotterdam werd dat na verkoop wel zo, maar dat volgde   uit de uitleg van het testament van de vader3. Jullie hebben geen testament.

Wel kun je duidelijkheid krijgen over de hoogte van je vordering:

  •   Ieder kind kan vragen om een boedelbeschrijving, met een waardering van de bezittingen en schulden4.
  •   Kom je het niet eens over de hoogte van de vordering, dan kan de kantonrechter die vaststellen5.

Mag je moeder eerder uitbetalen?

Ja. Een vaste betaaldatum beschermt de schuldenaar:   die betekent vermoedelijk alleen dat de schuldeiser niet eerder betaling kan eisen6.   Wie betaalt voor de vervaldag, betaalt niet onverschuldigd6. Jij kunt haar er niet toe dwingen.

Let op de rente:   Je vordering wordt per jaar verhoogd met een percentage gelijk aan de wettelijke rente, maar alleen voor zover die hoger is dan zes procent. De rente telt vanaf de dag van het overlijden en wordt alleen over de hoofdsom berekend2.   Je moeder en jij kunnen samen iets anders afspreken2.

Wanneer kun je eerder iets eisen?

  • Je moeder wil hertrouwen.   Als zij aangifte doet van haar voornemen om te hertrouwen, moet zij je op jouw verzoek bezittingen overdragen tot de waarde van je vordering, plus de eventuele verhoging7.
  • Je moeder overlijdt als zij opnieuw getrouwd is.   Dan kun je de stiefouder vragen om bezittingen over te dragen tot de waarde van je vordering8.

Check ook of de wettelijke verdeling nog geldt:   Je moeder kon de wettelijke verdeling binnen drie maanden na het overlijden ongedaan maken met een notariële verklaring, die in die termijn in het boedelregister moest worden ingeschreven9. Is dat gebeurd, dan erven jullie anders.

Is de hoogte van je vordering al vastgelegd, bijvoorbeeld door de notaris? En wil je moeder het huis verkopen, of wil je vooral weten of je nu geld kunt krijgen?

Wat kun je doen?

  1. Ga na of de wettelijke verdeling nog geldt

    Je moeder kon de verdeling binnen drie maanden na het overlijden ongedaan maken met een verklaring bij de notaris. Die verklaring moest binnen dezelfde termijn in het boedelregister zijn ingeschreven. Is dat gebeurd, dan erven jullie op een andere manier.

    Termijn: drie maanden na het overlijden

  2. Vraag om een boedelbeschrijving en de stukken

    Ieder kind kan vragen om een boedelbeschrijving met een waardering van de bezittingen en schulden. Je moeder en de kinderen moeten elkaar ook inzage geven in de stukken die nodig zijn om het kindsdeel vast te stellen.

  3. Stuur Allix de berekening van je kindsdeel

    Allix leest de boedelbeschrijving of de stukken van de notaris en rekent na hoe je kindsdeel is berekend. Klopt er iets niet of komen jullie er niet uit, dan schrijft Allix je verzoek aan de kantonrechter. Zo ligt er een verzoek met een bedrag waarin elke post van de berekening is nagelopen.

  4. Laat de kantonrechter het bedrag vaststellen

    Komen je moeder en de kinderen niet tot overeenstemming over de hoogte van het kindsdeel, dan stelt de kantonrechter die op verzoek vast. Is bij een eerdere vaststelling een fout gemaakt, dan kan de kantonrechter die wijzigen.

Verkoopt je moeder het huis, dan schrijft Allix de afspraak over eerder uitbetalen en de rente die jullie samen kunnen vastleggen.

Bronnen

Geschreven door Redactie Allix · Gecontroleerd door de redactie van Allix op 5 november 2026

Allix schreef de eerste versie op basis van de wetteksten. De redactie controleerde elke bewering aan de bron. Dit is hoe we werken

Iets gezien wat niet klopt?

Wetten veranderen, en ook wij kunnen ons vergissen. Laat het ons weten, dan kijken we het na.

Meer over erfrecht

Alles over erfrecht

Elke situatie is anders

Vraag het Allix