Kort antwoord
Geeft de executeur geen informatie, dan kun je als erfgenaam schriftelijk om alle gewenste inlichtingen over zijn taak vragen. Blijft het stil, dan kan al één erfgenaam de kantonrechter vragen de executeur om gewichtige redenen te ontslaan. Rekening en verantwoording volgt meestal pas als het beheer eindigt.
Het antwoord van Allix
De executeur beheert de erfenis en betaalt de schulden
Tenzij het testament iets anders zegt, beheert de executeur de goederen van de nalatenschap. Ook betaalt hij de schulden die tijdens zijn beheer uit die goederen betaald moeten worden. Hij moet met bekwame spoed een boedelbeschrijving maken, met een voorlopige staat van de schulden. Daarnaast roept hij de schuldeisers die hij kent op om hun vorderingen in te dienen. Tenzij het testament anders bepaalt, krijgt de executeur 1% van de waarde van het vermogen van de overledene op de sterfdag.
Je hebt recht op alle inlichtingen die je wilt
De executeur moet een erfgenaam alle gewenste inlichtingen geven over de uitoefening van zijn taak (artikel 4:148). Je kunt dus bijvoorbeeld vragen naar de boedelbeschrijving, de betaalde schulden of de stand van de afwikkeling. Verkopen mag de executeur alleen voor zover dat nodig is om schulden en lasten te betalen. Over welke goederen worden verkocht en hoe, overlegt hij zoveel mogelijk met de erfgenamen. Heeft een erfgenaam bezwaar tegen een voorgenomen verkoop, dan moet die de kans krijgen de kantonrechter te laten beslissen.
Rekening en verantwoording komt meestal aan het eind
De wet noemt de plicht tot rekening en verantwoording voor de executeur pas als het beheer is geëindigd. Hij legt die af aan wie het beheer van hem overneemt, op de manier die voor bewindvoerders geldt. Is de executeur ook bewindvoerder, dan legt hij in principe elk jaar en aan het einde van het bewind rekening en verantwoording af. Om inlichtingen kun je tijdens het beheer wel altijd vragen.
Erfgenamen kunnen het beheer van de executeur beëindigen
De erfgenamen kunnen het beheer beëindigen zodra de schulden zijn betaald en de lasten zijn nagekomen. Dat kan ook als er anderhalf jaar is verstreken sinds de executeur de nalatenschap in beheer kon nemen. Op verzoek van de executeur kan de kantonrechter die termijn verlengen, ook als die al is verstreken. Zorgen de erfgenamen dat de executeur het geld voor de schulden en lasten heeft, dan kunnen ze het beheer voor de rest beëindigen. Tot dan kunnen de erfgenamen alleen met medewerking van de executeur of toestemming van de kantonrechter over de goederen beschikken.
Al één erfgenaam kan de kantonrechter om ontslag vragen
De kantonrechter kan de executeur om gewichtige redenen ontslaan. Dat kan op verzoek van een erfgenaam, een mede-executeur of het openbaar ministerie. De kantonrechter kan het ook uit zichzelf doen. De andere erfgenamen hoeven dus niet mee te doen. Tijdens het onderzoek kan de kantonrechter voorlopige maatregelen nemen en de executeur schorsen. Na het ontslag blijft de executeur doen wat niet kan wachten zonder de afwikkeling te schaden. Dat duurt tot de opvolger het beheer heeft aanvaard.
Wanneer de rechter een executeur ontslaat
Volgens het Gerechtshof Amsterdam is er een gewichtige reden als de executeur ongeschikt blijkt of tekortschiet. Ook diep wantrouwen telt als het op concrete en objectieve feiten berust. Later oordeelde hetzelfde hof dat ook een ernstig verstoorde relatie genoeg kan zijn. In de eerste zaak was de erfenis na bijna acht jaar nog niet afgewikkeld. De executeur, een zus, hield de anderen niet op de hoogte van een grote vordering en zegde een gepland overleg af. Het hof noemde transparante informatie noodzakelijk en ontsloeg haar. Ze moest binnen vier weken alle stukken aan de opvolger geven en rekening en verantwoording afleggen.
Wie de executeur opvolgt, hangt af van het testament
De erflater kan in het testament bepalen dat de kantonrechter een vervanger benoemt als de executeur wegvalt. Noemt het testament zelf een opvolger, dan heeft die volgens het Gerechtshof Amsterdam in beginsel voorrang. In die zaak liet het hof toch de al benoemde executeur zitten, omdat wisselen vertraging en extra kosten zou geven. In de zaak over de zus die de anderen niet informeerde, koos het hof geen professional maar een broer die het testament ook als opvolger noemde. Een buitenstaander moet zich inlezen en die kosten komen ten laste van de nalatenschap.
Bespreek je situatie met Allix
Hieronder een voorbeeldgesprek: de vraag komt van de redactie, het antwoord van Allix. Vertel Allix daarna wat er in jouw zaak speelt. Je kunt elke dag gratis vragen stellen, en je gesprek gaat mee naar de Allix app.
Voorbeeldvraag
Mijn broer is executeur van de erfenis van onze moeder, maar hij geeft ons geen informatie en legt geen rekening en verantwoording af. Wat kunnen wij als erfgenamen doen, en kunnen we hem laten vervangen?
Allix
Als erfgenaam heb je rechten en kun je naar de rechter stappen. Rekening en verantwoording werkt wel anders dan veel mensen denken.
Wat je broer moet doen
- Zijn taak: tenzij het testament iets anders zegt, beheert de executeur de goederen van de nalatenschap en betaalt hij de schulden1.
- Boedelbeschrijving: hij moet met bekwame spoed een boedelbeschrijving maken, met een voorlopig overzicht van de schulden2.
- Informatie: de executeur moet een erfgenaam alle inlichtingen geven die deze wil over de uitvoering van zijn taak3.
- Verkoop: bij het verkopen van goederen overlegt hij zoveel mogelijk met de erfgenamen. Heeft een erfgenaam bezwaar, dan moet die de kans krijgen de kantonrechter te laten beslissen4.
Een gewone executeur hoeft niet jaarlijks rekening en verantwoording af te leggen. Die plicht komt aan het eind: een executeur van wie het beheer is geëindigd, moet rekening en verantwoording afleggen aan degene die het beheer na hem overneemt5. Is hij ook bewindvoerder, dan geldt: Een bewindvoerder legt in principe elk jaar en aan het einde rekening en verantwoording af6.
Wat je kunt doen
- Vraag schriftelijk om concrete informatie, liefst samen met de andere erfgenamen (boedelbeschrijving, bankafschriften, erfbelasting), met een redelijke termijn. Dit bewijs heb je later nodig.
- Beëindig het beheer zonder rechter: De erfgenamen kunnen het beheer van de executeur beëindigen zodra de schulden zijn betaald en de lasten zijn nagekomen, of als er anderhalf jaar is verstreken sinds hij de nalatenschap in beheer kon nemen7. Tot die tijd geldt: zonder zijn medewerking of toestemming van de kantonrechter kunnen jullie niet over de goederen beschikken8.
- Vraag ontslag: De kantonrechter kan een executeur om gewichtige redenen ontslaan, op verzoek van onder meer één erfgenaam9.
Gewichtige reden en opvolger
De rechtspraak zegt: er is een gewichtige reden als de executeur ongeschikt blijkt of tekortschiet, of als de erfgenamen een diep, niet snel weg te nemen wantrouwen hebben dat gebaseerd is op concrete, objectieve feiten10. Zwijgen alleen is niet automatisch genoeg: onderbouw het met je vragen, het uitblijven van antwoord en wat er dreigt mis te gaan.
Wie hem opvolgt, hangt af van het testament: De erflater kan in het testament bepalen dat de kantonrechter een vervanger mag benoemen als de executeur wegvalt11. Staat dat erin, stel dan meteen een opvolger voor. Anders komt het beheer bij de erfgenamen samen te liggen. Let ook op de kosten: tenzij het testament anders bepaalt, heeft de executeur recht op 1% van de waarde van het vermogen op de sterfdag1.
Wat staat er in het testament over je broer (alleen executeur, ook bewindvoerder, vervangingsclausule)? En hebben jullie hem al schriftelijk om informatie gevraagd? Ik kan ook een brief voor je opstellen.
Bronnen
- 1Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 144
- 2Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 146
- 3Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 148
- 4Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 147
- 5Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 151
- 6Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 161
- 7Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 150
- 8Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 145
- 9Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 149
- 10ECLI:NL:GHAMS:2023:826
- 11Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 142
Wat kun je doen?
Laat Allix je brief aan je broer schrijven
Allix schrijft de brief waarin je om de boedelbeschrijving en de stand van de afwikkeling vraagt. Daarin staat de plicht van de executeur om je alle gewenste inlichtingen te geven. Stuur je het testament mee, dan wijst Allix aan wat erin staat over een opvolger. Zo ligt jouw verzoek zwart op wit vast.
Vraag de executeur schriftelijk om concrete informatie
Stuur de brief met precieze vragen, bijvoorbeeld naar de boedelbeschrijving en de betaalde schulden. Zo leg je vast wat je hebt gevraagd en of er antwoord is gekomen.
Bekijk of je het beheer zelf kunt beëindigen
Dat kan als de schulden zijn betaald en de lasten zijn nagekomen of na anderhalf jaar. Daarna legt de executeur rekening en verantwoording af aan wie het beheer overneemt.
Termijn: Anderhalf jaar nadat de executeur het beheer kon nemen
Vraag de kantonrechter om ontslag van de executeur
Ook één erfgenaam kan dit vragen als er gewichtige redenen zijn. Je kunt laten zien wat je hebt gevraagd, dat er geen antwoord is gekomen en wat er stilligt. Een advocaat kan je bij het verzoek helpen.
Stuur Allix je berichten aan je broer en zijn antwoorden. Allix legt ze naast uitspraken waarin rechters een executeur hebben ontslagen.
Bronnen
Burgerlijk Wetboek
- Art. 4:144Art. 4:144 BW: taak en loon van de executeur
- Art. 4:146Art. 4:146 BW: boedelbeschrijving
- Art. 4:148Art. 4:148 BW: informatieplicht van de executeur
- Art. 4:147Art. 4:147 BW: verkoop van goederen uit de erfenis
- Art. 4:151Art. 4:151 BW: verantwoording na einde beheer
- Art. 4:161Art. 4:161 BW: verantwoording door bewindvoerder
- Art. 4:150Art. 4:150 BW: erfgenamen beëindigen het beheer
- Art. 4:145Art. 4:145 BW: beschikken alleen met de executeur
- Art. 4:149Art. 4:149 BW: einde taak en ontslag executeur
- Art. 4:142Art. 4:142 BW: benoeming en vervanging executeur
Geschreven door Redactie Allix · Gecontroleerd door de redactie van Allix op 5 november 2026
Allix schreef de eerste versie op basis van de wetteksten. De redactie controleerde elke bewering aan de bron. Dit is hoe we werken
Iets gezien wat niet klopt?
Wetten veranderen, en ook wij kunnen ons vergissen. Laat het ons weten, dan kijken we het na.
Meer over erfrecht
- Mijn vader is overleden zonder testament. Wie erft er en wat krijgt mijn moeder?
- De executeur vraagt een vergoeding uit de erfenis. Waar heeft hij recht op?
- Mijn vader is overleden en ik wil mijn kindsdeel opeisen bij mijn moeder
