Kort antwoord
Bij een erfenis zonder testament erven je moeder en jullie drie kinderen elk een kwart van de nalatenschap van je vader. Je moeder krijgt alle bezittingen en betaalt de schulden. Ieder kind krijgt een geldvordering op haar ter waarde van zijn erfdeel. Die is meestal pas opeisbaar als zij overlijdt.
Het antwoord van Allix
Je moeder en jullie drie kinderen zijn de erfgenamen
Is er geen testament, dan wijst de wet eerst de echtgenoot samen met de kinderen van de overledene als erfgenamen aan. Ouders, broers, zussen en grootouders erven pas als er geen echtgenoot of kinderen zijn. Is een kind al overleden, dan nemen zijn eigen kinderen zijn plaats in. Een kind telt alleen mee als het in familierechtelijke betrekking tot je vader stond. Wie samen erven, krijgen gelijke delen. Bij een echtgenote en drie kinderen heeft ieder dus recht op een kwart van de nalatenschap.
Alleen het deel van je vader hoort bij de nalatenschap
Wie trouwt zonder huwelijkse voorwaarden, heeft vanzelf een gemeenschap van goederen. Die gemeenschap eindigt op het moment van overlijden. Beide echtgenoten hebben dan een gelijk aandeel, tenzij huwelijkse voorwaarden iets anders bepalen. De helft van het gezamenlijke vermogen was dus al van je moeder en alleen de andere helft is nalatenschap. Wat je vader of moeder door een erfenis of gift heeft gekregen, valt in principe buiten de gemeenschap.
Je moeder krijgt alle bezittingen en betaalt de schulden
Laat iemand zonder testament een echtgenoot en kinderen achter, dan geldt de wettelijke verdeling. De langstlevende echtgenoot krijgt vanzelf alle goederen van de nalatenschap. De schulden van de nalatenschap komen voor haar rekening. Tussen haar en de kinderen draagt zij die schulden helemaal, ook als ze groter zijn dan de bezittingen. Schuldeisers van de nalatenschap kunnen in principe niet aan de eigen bezittingen van een kind komen, alleen aan zijn geldvordering op je moeder.
Jullie kindsdeel is een geldvordering op je moeder
Ieder kind krijgt vanzelf een geldvordering op de langstlevende ouder ter waarde van zijn erfdeel. Dat geld kun je pas opeisen als je moeder overlijdt, failliet wordt verklaard of in de schuldsanering komt. Het bedrag groeit alleen met de wettelijke rente voor zover die hoger is dan 6 procent per jaar. Je moeder en een kind kunnen samen een andere rente afspreken.
Je kunt een boedelbeschrijving vragen
Je moeder en ieder kind kunnen verlangen dat er een boedelbeschrijving komt. Daarin staat de waarde van de goederen en schulden van de nalatenschap. Jullie hebben over en weer recht op inzage in en een afschrift van de stukken die nodig zijn om de aanspraken vast te stellen. Worden jullie het niet eens over de hoogte van de vordering, dan stelt de kantonrechter die op verzoek vast. Blijkt later dat een erfgenaam door een vergissing in de waarde voor meer dan een kwart is benadeeld, dan kan de kantonrechter de vaststelling wijzigen.
Bij hertrouwen of binnen drie maanden kan het anders lopen
Heeft je moeder aangifte gedaan dat ze opnieuw wil trouwen, dan moet zij een kind op diens verzoek goederen overdragen. Die zijn ten hoogste zoveel waard als de vordering van dat kind met de eventuele rente erbij. Tenzij zij daarvan afziet, houdt zij er zelf het vruchtgebruik van. Je moeder kan de wettelijke verdeling ook ongedaan maken. Dat doet ze binnen drie maanden na het overlijden met een verklaring bij de notaris die binnen die termijn in het boedelregister moet staan. Dan erven jullie vieren de goederen gewoon samen.
Elke erfgenaam kiest tussen aanvaarden en verwerpen
Een erfgenaam kan de erfenis zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Die keuze maak je met een verklaring bij de griffie van de rechtbank en kun je niet terugdraaien. Wie goederen uit de nalatenschap verkoopt of wegschenkt, kan daarmee zuiver aanvaarden. Kiest een mede-erfgenaam beneficiair, dan geldt dat ook voor wie nog niet heeft gekozen. Die kan binnen drie maanden nadat hij het weet alsnog anders kiezen. Heeft een erfgenaam nog niet gekozen, dan kan de kantonrechter hem op verzoek een termijn stellen. Laat hij die verlopen, dan geldt hij als zuiver aanvaard.
Bespreek je situatie met Allix
Hieronder een voorbeeldgesprek: de vraag komt van de redactie, het antwoord van Allix. Vertel Allix daarna wat er in jouw zaak speelt. Je kunt elke dag gratis vragen stellen, en je gesprek gaat mee naar de Allix app.
Voorbeeldvraag
Mijn vader is overleden zonder testament en was getrouwd met mijn moeder; ze hebben drie kinderen. Wie zijn de erfgenamen en wat krijgen mijn moeder en wij?
Allix
Je moeder krijgt in de praktijk alles, en jullie drie krijgen elk een geldvordering op haar.
Wie erft en hoeveel?
Als er geen testament is, zijn eerst de echtgenoot en de kinderen van de overledene erfgenaam1. Je moeder en jullie drie zijn dus samen erfgenaam. Erfgenamen die samen erven, krijgen gelijke delen2: ieder van jullie vieren heeft recht op een kwart.
Eerst bepaal je wat tot de nalatenschap hoort. Zonder huwelijkse voorwaarden geldt: Die gemeenschap eindigt automatisch op het moment van overlijden3. De echtgenoten hebben er elk een gelijk deel in4. Alleen de helft van je vader is dus nalatenschap. Let op: wat iemand erfde of geschonken kreeg, valt in principe buiten de gemeenschap5. Bij huwelijkse voorwaarden gelden die.
De wettelijke verdeling
- Je moeder krijgt alles. Zij wordt automatisch eigenaar van alle bezittingen in de nalatenschap en betaalt ook de schulden6. Tussen haar en de kinderen komen die schulden helemaal voor haar rekening7.
- Jullie krijgen een vordering. Elk kind krijgt automatisch een vordering op de langstlevende ouder ter waarde van zijn erfdeel6. Die kun je in principe pas opeisen als je moeder overlijdt, eerder alleen als zij failliet gaat of in de schuldsanering komt.
- Rente: de vordering groeit alleen met de wettelijke rente voor zover die hoger is dan 6 procent6. Je moeder en een kind kunnen samen een andere rente afspreken6. Hoe hoog de wettelijke rente nu is, heb ik niet nagekeken.
Voorbeeld: je ouders hadden samen € 400.000 zonder schulden. € 200.000 was al van je moeder, € 200.000 is de nalatenschap. Ieder kind heeft dan een vordering van € 50.000 op haar.
Wat jullie kunnen doen, en termijnen
- Boedelbeschrijving: Je moeder en ieder kind kunnen een boedelbeschrijving eisen, waarin de bezittingen en schulden worden gewaardeerd8. Leg de hoogte van de vorderingen vast, bijvoorbeeld in een notariële akte.
- Onenigheid over het bedrag: kan de kantonrechter de vordering vaststellen9.
- Als je moeder wil hertrouwen: dan moet zij een kind op diens verzoek goederen overdragen tot de waarde van zijn vordering, meestal met vruchtgebruik voor haarzelf10.
- Binnen 3 maanden kan je moeder de wettelijke verdeling terugdraaien. Dat doet ze met een verklaring bij de notaris, die binnen die 3 maanden ook in het boedelregister moet staan11. Dan zijn jullie vier gewoon samen eigenaar.
- Aanvaarden of verwerpen: Elke erfgenaam kan de erfenis zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving (beneficiair) of verwerpen12. Je doet dat met een verklaring bij de griffie van de rechtbank13. Die keuze kun je niet terugdraaien12.
- Pas op met je gedrag: Wie spullen uit de nalatenschap verkoopt of weggeeft, kan daarmee de erfenis zuiver aanvaarden14. Zijn er misschien schulden, wacht dan daarmee.
Twee vragen die voor jouw situatie het meest uitmaken: Waren je ouders getrouwd in gemeenschap van goederen of met huwelijkse voorwaarden, en wanneer zijn ze getrouwd? En zijn alle drie de kinderen kinderen van je vader en moeder samen?
Bronnen
- 1Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 10
- 2Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 11
- 3Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 99
- 4Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 100
- 5Burgerlijk Wetboek Boek 1, Artikel 94
- 6Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 13
- 7Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 14
- 8Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 16
- 9Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 15
- 10Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 19
- 11Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 18
- 12Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 190
- 13Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 191
- 14Burgerlijk Wetboek Boek 4, Artikel 192
Wat kun je doen?
Zoek uit of je ouders huwelijkse voorwaarden hadden
Daarvan hangt af wat tot de nalatenschap hoort. Zonder huwelijkse voorwaarden is dat de helft van de gemeenschap. Met huwelijkse voorwaarden bepalen die hoe groot het deel van je vader is.
Stuur Allix de huwelijkse voorwaarden en het overzicht van de bezittingen
Allix leest de huwelijkse voorwaarden en het overzicht van bezittingen en schulden dat je meestuurt. Allix wijst aan welke bepaling telt voor het deel van je vader en rekent uit welke vordering ieder kind op je moeder krijgt. Zo heb je per kind een onderbouwd bedrag om met je moeder te bespreken.
Vraag een boedelbeschrijving als de waarde niet duidelijk is
Je moeder en ieder kind kunnen die verlangen. Jullie moeten elkaar ook de stukken geven die nodig zijn. Lukt het niet om het samen eens te worden over de vordering, dan kan de kantonrechter die vaststellen.
Ga na of je moeder de wettelijke verdeling wil terugdraaien
Dat kan met een verklaring bij de notaris. Die verklaring moet binnen dezelfde termijn ook in het boedelregister staan.
Termijn: binnen 3 maanden na het overlijden
Kies bewust tussen aanvaarden en verwerpen
Een gemaakte keuze kun je niet terugdraaien. Verkoop of schenk niets uit de nalatenschap voordat je hebt gekozen, want dat kan als zuivere aanvaarding gelden.
Stuur Allix het overzicht van bezittingen dat jullie nu hebben. Allix wijst aan welke posten nog een waardering missen.
Bronnen
Burgerlijk Wetboek
- Art. 4:10Wie erft er zonder testament
- Art. 4:11Erfgenamen erven voor gelijke delen
- Art. 1:99Gemeenschap van goederen eindigt bij overlijden
- Art. 1:100Gelijk aandeel in de ontbonden gemeenschap
- Art. 1:94Wat in de gemeenschap van goederen valt
- Art. 4:13Wettelijke verdeling en geldvordering van de kinderen
- Art. 4:14Schulden bij de wettelijke verdeling
- Art. 4:16Boedelbeschrijving en recht op inzage
- Art. 4:15Kantonrechter stelt de geldvordering vast
- Art. 4:19Overdracht van goederen bij hertrouwen
- Art. 4:18Wettelijke verdeling ongedaan maken
- Art. 4:190Erfenis aanvaarden of verwerpen
- Art. 4:191Keuze met een verklaring bij de griffie
- Art. 4:192Aanvaarding door gedrag en termijn voor de keuze
Geschreven door Redactie Allix · Gecontroleerd door de redactie van Allix op 5 november 2026
Allix schreef de eerste versie op basis van de wetteksten. De redactie controleerde elke bewering aan de bron. Dit is hoe we werken
Iets gezien wat niet klopt?
Wetten veranderen, en ook wij kunnen ons vergissen. Laat het ons weten, dan kijken we het na.
Meer over erfrecht
- Ik heb geen kinderen en wil mijn broers en zussen onterven
- De executeur geeft ons als erfgenamen geen informatie over de erfenis
- De executeur vraagt een vergoeding uit de erfenis. Waar heeft hij recht op?
