Kort antwoord
Je ontbindt met een schriftelijke verklaring en daar is geen rechter voor nodig. Een overeenkomst ontbinden zonder ingebrekestelling kan als de leverancier al in verzuim is, zoals na een verstreken fatale termijn of als hij laat weten dat hij niet levert. Anders stel je hem eerst schriftelijk in gebreke.
Het antwoord van Allix
Eerst verzuim, dan pas ontbinden
Elke tekortkoming geeft je volgens artikel 6:265 BW in principe het recht om te ontbinden, helemaal of voor een deel. Kan de leverancier nog leveren, dan ontstaat dat recht pas als hij in verzuim is. Meestal stuur je hem daarvoor eerst een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn om alsnog te leveren. Levert hij ook binnen die termijn niet, dan is hij in verzuim. Is leveren blijvend of tijdelijk onmogelijk, dan is verzuim niet nodig. Blijkt uit zijn houding dat aanmanen geen zin heeft, dan volstaat een schriftelijke mededeling dat je hem aansprakelijk stelt.
Een verstreken fatale termijn maakt aanmanen overbodig
Verstrijkt een afgesproken termijn zonder levering, dan is de leverancier zonder ingebrekestelling in verzuim (artikel 6:83 BW). Dat geldt niet als blijkt dat de termijn een andere bedoeling had. In een softwarezaak oordeelde een rechtbank dat een voldoende concrete datum in principe fataal is, ook als die pas later is afgesproken. De leverancier moet dan aantonen dat de datum iets anders betekende. In een bouwzaak op Bonaire stond een uiterste opleverdatum in het contract. Volgens de Hoge Raad mocht het hof daarom niet zonder uitleg oordelen dat de aannemer niet in verzuim was.
Een planning is niet altijd een fatale termijn
Een planning is niet zonder meer een fatale termijn. In een bouwzaak had de aannemer zes tot acht weken genoemd en in de opdrachtbevestiging gezet dat aan de planning geen rechten konden worden ontleend. De rechtbank zag daarin geen fatale termijn en de opdrachtgever kreeg geen schadevergoeding. Is helemaal geen termijn afgesproken, dan helpt het weinig dat snelheid voor jou belangrijk was. Een koper van speelgoed tijdens een hype vond dat snel leveren vanzelf sprak. Volgens het hof hoefde de leverancier dat niet te begrijpen en had de koper zelf een termijn moeten noemen.
Ook na een bericht of na uitstel kan het zonder aanmaning
Moet je uit een mededeling van de leverancier afleiden dat hij niet gaat leveren, dan is hij ook zonder ingebrekestelling in verzuim. De gevallen in de wet zijn niet de enige. Soms kan een ingebrekestelling op grond van redelijkheid en billijkheid achterwege blijven. Heb je na een verstreken fatale termijn toch uitstel gegeven, dan raak je je recht niet kwijt. Bij de verkoop van een huis was de overdrachtsdatum zes keer verschoven. De verkopers mochten daarna zonder ingebrekestelling ontbinden. Uitstel geven betekent volgens de rechtbank geen afstand van het verzuim dat al is ingetreden. Dat de verkopers in mails een ingebrekestelling hadden aangekondigd, veranderde daar niets aan.
Te vroeg of om iets kleins ontbinden kan zich tegen je keren
Ontbind je terwijl de leverancier niet in verzuim is, dan kan dat zich tegen je keren. In de speelgoedzaak was er geen fatale termijn en geen ingebrekestelling. De koper weigerde de spinners af te nemen toen ze na lange vertraging klaarstonden. Daardoor schoot de koper zelf tekort en moest hij na ontbinding de schade van de leverancier vergoeden. Volgens het hof had een ingebrekestelling met een korte termijn mogelijk volstaan. Ook bij verzuim moet de tekortkoming de ontbinding rechtvaardigen. Een rechtbank wees ontbinding van een overeenkomst voor software af hoewel fatale termijnen waren overschreden. Het project was bijna af en beide partijen hadden een aandeel in de moeizame samenwerking.
Je ontbindt met een schriftelijke verklaring
Volgens artikel 6:267 BW ontbind je met een schriftelijke verklaring en daar is geen rechter voor nodig. Is het contract elektronisch gesloten, dan mag de verklaring ook elektronisch. Je kunt de rechter ook vragen de ontbinding uit te spreken. Gedeeltelijk ontbinden kan ook, bijvoorbeeld als een deel van de leveringen wel in orde was. De prestaties over en weer worden dan naar verhouding minder, in hoeveelheid of in kwaliteit.
Wat ontbinding betekent en wanneer je kunt opschorten
Door de ontbinding vervallen de verplichtingen die erdoor worden getroffen. Je hoeft dus niet te betalen voor wat niet is geleverd. Is er al iets betaald of geleverd, dan moet dat over en weer ongedaan worden gemaakt. De leverancier moet daarnaast de schade vergoeden die je lijdt doordat het contract is ontbonden in plaats van nagekomen. Kan de tekortkoming hem niet worden toegerekend, dan beperkt de wet die schadeplicht. Wil je nog niet ontbinden, dan mag je de betaling opschorten zolang de leverancier niet levert. Bij gedeeltelijke of gebrekkige levering mag dat alleen voor zover de tekortkoming het rechtvaardigt.
Bespreek je situatie met Allix
Hieronder een voorbeeldgesprek: de vraag komt van de redactie, het antwoord van Allix. Vertel Allix daarna wat er in jouw zaak speelt. Je kunt elke dag gratis vragen stellen, en je gesprek gaat mee naar de Allix app.
Voorbeeldvraag
Mijn leverancier levert al weken niet wat we in ons contract hebben afgesproken. Kan ik de overeenkomst ontbinden zonder hem eerst in gebreke te stellen, en hoe doe ik dat?
Allix
Zonder ingebrekestelling ontbinden kan alleen in een paar specifieke gevallen. Ontbind je terwijl dat niet mocht, dan kan dat zich tegen je keren.
Eerst verzuim, dan ontbinden
Een tekortkoming geeft je in principe het recht te ontbinden. Dat geldt niet als de tekortkoming door haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding niet rechtvaardigt1. Kan de leverancier nog leveren, dan moet hij eerst in verzuim zijn. Dat is hij normaal pas nadat je hem schriftelijk hebt aangemaand met een redelijke termijn om alsnog na te komen, en hij ook binnen die termijn niet levert2.
Wanneer het zonder ingebrekestelling mag
De wet kent uitzonderingen. Voor een leverancier spelen vooral deze:
- Fatale termijn verstreken. Verzuim treedt vanzelf in als een termijn voor de nakoming verstrijkt zonder dat er geleverd is, tenzij blijkt dat de termijn een andere strekking heeft3. De Hoge Raad oordeelde dat een in de overeenkomst opgenomen uiterste opleverdatum in beginsel een fatale termijn is4.
- De leverancier laat weten dat hij niet levert. Verzuim treedt ook in als je uit een mededeling van de schuldenaar moet afleiden dat hij gaat tekortschieten3.
Ontbind je te snel, dan kun je zelf tekortschieten: in een zaak zonder fatale termijn en ingebrekestelling moest de koper de schade van de leverancier vergoeden. Twijfel je, stuur dan alsnog een ingebrekestelling.
Zo pak je het aan
- Ingebrekestelling (bij twijfel): schriftelijk en aantoonbaar, met wat is afgesproken en niet geleverd, een redelijke termijn en de mededeling dat je anders ontbindt.
- Ontbindingsverklaring: Je ontbindt met een schriftelijke verklaring5. Een rechter is daar niet voor nodig, maar je kunt ook de rechter vragen de ontbinding uit te spreken5.
Gedeeltelijk ontbinden kan ook. Dan worden de prestaties over en weer naar verhouding verminderd6.
Gevolgen: Jullie zijn allebei bevrijd van de verplichtingen die door de ontbinding worden getroffen7. Ook geldt: De leverancier moet de schade vergoeden die je lijdt doordat het contract is ontbonden in plaats van nagekomen8. Voor schadevergoeding geldt bovendien dat de leverancier die niet hoeft te betalen als de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend9.
Nog niet ontbinden? Dan kun je opschorten: komt de ene partij haar verplichting niet na, dan mag de andere de tegenprestatie opschorten10. Gaat het om gedeeltelijke of gebrekkige levering, dan mag je alleen opschorten voor zover de tekortkoming dat rechtvaardigt10.
Staat er in je contract een harde leverdatum ("uiterlijk…") of alleen een planning? Heeft de leverancier laten weten dat hij niet gaat leveren, of vraagt hij alleen uitstel?
Bronnen
- 1Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 265
- 2Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 82
- 3Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 83
- 4ECLI:NL:HR:2024:1538
- 5Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 267
- 6Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 270
- 7Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 271
- 8Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 277
- 9Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 74
- 10Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 262
Wat kun je doen?
Stuur Allix je contract en de mails over de levering
Allix leest het contract en de berichten over leverdata en uitstel en wijst de afspraak aan die een fatale termijn kan zijn. Daarna schrijft Allix de brief die past. Je hebt dan een ingebrekestelling met een redelijke termijn of een ontbindingsverklaring die op het verzuim steunt.
Houd de betaling in zolang er niet is geleverd
Wil je nog niet ontbinden, dan mag je de betaling opschorten. Bij een gedeeltelijke of gebrekkige levering mag dat alleen voor zover de tekortkoming het rechtvaardigt.
Stuur bij twijfel eerst een ingebrekestelling
Weet je niet zeker of de leverancier al in verzuim is, stuur dan een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn om alsnog te leveren. Levert hij binnen die termijn niet, dan is hij in verzuim.
Termijn: Een redelijke termijn om alsnog te leveren
Ontbind met een schriftelijke verklaring
Laat in de verklaring duidelijk weten dat je de overeenkomst ontbindt, helemaal of voor een deel. Een rechter is daarvoor niet nodig. Is het contract elektronisch gesloten, dan mag de verklaring ook elektronisch.
Heb je na de afgesproken leverdatum nog uitstel gegeven, dan legt Allix je mails naast uitspraken over verschoven leverdata.
Bronnen
Burgerlijk Wetboek
- Art. 6:265Wanneer je een overeenkomst mag ontbinden
- Art. 6:82De ingebrekestelling
- Art. 6:83Verzuim zonder ingebrekestelling
- Art. 6:267Ontbinden met een schriftelijke verklaring
- Art. 6:270Gedeeltelijke ontbinding
- Art. 6:271Gevolgen van ontbinding
- Art. 6:277Schadevergoeding na ontbinding
- Art. 6:74Schadevergoeding bij een tekortkoming
- Art. 6:262Je eigen verplichting opschorten
Andere bronnen
- Rechtspraak.nlFatale termijnen bij software, ontbinding toch… (ECLI:NL:RBMNE:2023:5936)
- Rechtspraak.nlHoge Raad over een uiterste opleverdatum (ECLI:NL:HR:2024:1538)
- Rechtspraak.nlPlanning bij een aannemer is geen fatale termijn (ECLI:NL:RBOVE:2023:1611)
- Rechtspraak.nlSpeelgoed tijdens een hype zonder levertermijn (ECLI:NL:GHSHE:2021:360)
- Rechtspraak.nlUitstel na een fatale termijn bij verkoop van een huis (ECLI:NL:RBMNE:2026:840)
Geschreven door Redactie Allix · Gecontroleerd door de redactie van Allix op 5 november 2026
Allix schreef de eerste versie op basis van de wetteksten. De redactie controleerde elke bewering aan de bron. Dit is hoe we werken
Iets gezien wat niet klopt?
Wetten veranderen, en ook wij kunnen ons vergissen. Laat het ons weten, dan kijken we het na.
Meer over ondernemen
- Wat ik voor mijn bedrijf kocht, is kapot en de verkoper weigert garantie
- Mijn opdrachtgever eist een boete omdat ik te laat heb opgeleverd
- Ik heb een meervoudig onderhandse aanbesteding verloren en wil de gunning aanvechten
