Kort antwoord

Opruiing is strafbaar, ook als je zelf niets hebt gedaan. Wie in het openbaar oproept tot een strafbaar feit, riskeert tot vijf jaar cel. Wie een opruiend bericht verspreidt, riskeert tot drie jaar. Bij Instagram of een groepsapp hangt veel af van hoe open het account of de groep was.

Het antwoord van Allix

  1. Opruiing is strafbaar, ook als je alleen doorstuurt

    Volgens artikel 131 van het Wetboek van Strafrecht riskeert wie in het openbaar oproept tot een strafbaar feit of tot geweld tegen het openbaar gezag maximaal vijf jaar cel of een geldboete van de vierde categorie. Artikel 132 gaat over wie zo'n geschrift of afbeelding verspreidt of openlijk laat zien en weet of ernstige reden heeft te vermoeden dat er opruiing in staat. Daarop staat maximaal drie jaar cel of een geldboete van de vijfde categorie. Bij verspreiden noemt de wet geen eis van openbaarheid. Of iemand na de oproep echt is gaan plunderen, maakt niet uit. Ook een indirecte aansporing kan opruiing zijn. Voor uitlokking vraagt de wet meer, zoals giften, beloften of bedreiging.

  2. Doorgestuurde video's leverden in Venlo toch een celstraf op

    Tijdens de avondklokrellen in Venlo heeft een man via Snapchat video's gedeeld met geweld tegen de politie en teksten als "20.00 station Venlo rwina". Een deel had hij zelf gemaakt en een deel had hij doorgestuurd gekregen. Hij heeft ze gedeeld in een besloten groep van ongeveer 25 mensen. Toch vond het hof dat openbaar. Hij wist dat zulke beelden snel verder gaan en wilde met zijn accountnaam erop volgers trekken. Hij kreeg 5 maanden cel, waarvan 3 voorwaardelijk. Een later bericht dat mensen thuis moesten blijven, deed niets af aan wat hij eerder had geplaatst.

  3. Een bericht op een open Instagramaccount is openbaar

    Opruiing "in het openbaar" betekent volgens de Hoge Raad dat het publiek de uitingen kan vernemen. Een openbare plek is daarvoor niet nodig. In een zaak die de Hoge Raad in 2025 heeft beoordeeld, stond op een voor iedereen toegankelijk Instagramaccount met enkele duizenden volgers een uitnodiging voor een feest dat door de coronaregels verboden was. Volgers konden zich via een privébericht aanmelden. De Hoge Raad vond dat genoeg om van opruiing in het openbaar te spreken. Een oproep op een open account met veel volgers ligt dicht bij die zaak.

  4. Bij een groepsapp tellen de grootte en openheid van de groep

    Iemand heeft in een WhatsAppgroep berichten gestuurd die het hof zonder meer opruiend vond. Toch is hij vrijgesproken. De groep had veertien actieve leden, was versleuteld en alleen beheerders konden mensen toevoegen. Dat was te weinig voor openbaarheid. Een man die in de open WhatsAppgroep "Rellen Tilburg" op een plan om het politiebureau te bekogelen reageerde dat hij een AK47 had liggen, kreeg wel straf. Voor die opruiing en een stroomstootwapen samen kreeg hij 6 maanden cel, waarvan 3 voorwaardelijk. Het aantal leden alleen beslist niet. In de Venlose zaak verwachtte het hof maatregelen van wie een groep vertrouwelijk wil houden, zoals afspraken over doorsturen of screenshots.

  5. In een tijd van onrust is een bericht eerder opruiend

    Of een bericht opruiend is, hangt af van de woorden, de context, de kennelijke bedoeling en wie het moest bereiken. Na een weekend van avondklokrellen schreef een man in een appgroep die rellen in Utrecht plande dat je een gestolen bus achteruit een Albert Heijn in kon rijden en in brand steken. Volgens hem was het een grap. Het hof geloofde dat niet, omdat de groepsnaam boven de chat stond en de eerdere berichten duidelijk waren. De grote onrust in het land telde mee. Hij kreeg 2 maanden onvoorwaardelijke cel. Wie bewust de kans aanvaardt dat een bericht anderen aanzet, heeft al genoeg opzet.

  6. Bij de rellen in Den Haag telde ook meepraten in een livestream

    Het hof in Den Haag heeft in 2026 iemand veroordeeld voor opruiing rond de rellen bij zalencentrum Opera. Hij heeft ruim een half uur meegepraat in een openbare TikTok-livestream waarin werd opgeroepen om naar een feest te gaan en geweld te gebruiken. Volgens het hof maakt meepraten alleen iemand niet zomaar verantwoordelijk voor woorden van een ander. Hier wel, omdat de deelnemers op elkaar voortbouwden en hij zelf over uitroeien sprak. Wat na zijn vertrek is gezegd, telde niet mee. Voor deze opruiing en het stenen gooien kreeg hij 12 maanden cel, waarvan 4 voorwaardelijk.

  7. Vrijheid van meningsuiting beschermt een oproep tot rellen niet

    Een man in Breda riep op Facebook iedereen die tegen de avondklok was op om voor 9 uur 's avonds samen te komen op een plein. Hij beriep zich op de vrijheid van meningsuiting. Volgens het hof mag die vrijheid worden beperkt als een uitlating in een tijd van onrust oproept tot geweld en schadelijke gevolgen kan hebben. Hij kreeg 6 maanden cel, waarvan 2 voorwaardelijk. Voor gewone opruiing noemde het hof 1 tot 3 maanden cel als uitgangspunt. In 2026 bleef in Den Haag een taakstraf van 60 uur staan voor een online oproep om naar een verboden demonstratie te komen. Dat de spreker "non violent" zei, veranderde dat niet.

Bespreek je situatie met Allix

Hieronder een voorbeeldgesprek: de vraag komt van de redactie, het antwoord van Allix. Vertel Allix daarna wat er in jouw zaak speelt. Je kunt elke dag gratis vragen stellen, en je gesprek gaat mee naar de Allix app.

Voorbeeldvraag

Na de rellen in Den Haag heb ik een bericht doorgestuurd in een groepsapp en op mijn Instagram gezet waarin werd opgeroepen om te gaan plunderen. Zelf heb ik niets gedaan. Kan ik daarvoor vervolgd worden, en wat doe ik nu de politie naar zulke berichten zoekt?

Allix

Je kunt vervolgd worden, ook als je zelf niet hebt geplunderd. Het strafbare feit is het bericht zelf.

Welke artikelen gelden

  • Opruiing (art. 131 Sr).   Wie in het openbaar mondeling of op schrift oproept tot een strafbaar feit, riskeert maximaal vijf jaar cel of een geldboete van de vierde categorie1. Plunderen is een strafbaar feit.
  • Een opruiend bericht verspreiden (art. 132 Sr). Dit past het meest bij doorsturen.   Strafbaar is wie een geschrift met opruiing verspreidt of openlijk laat zien, als hij weet of ernstige reden heeft om te vermoeden dat er opruiing in staat2.   De maximumstraf is drie jaar cel of een geldboete van de vijfde categorie2.

Dat het bericht van iemand anders kwam, is geen verweer. Tijdens de avondklokrellen in Venlo heeft iemand via Snapchat video's gedeeld die deels naar hem waren doorgestuurd.   Hij werd veroordeeld voor opruiing en kreeg 5 maanden cel, waarvan 3 voorwaardelijk. Het hof woog mee dat hij wist dat zijn berichten verder gedeeld konden worden en een groter publiek zouden bereiken3.

Uitlokking is minder waarschijnlijk.   Daarvoor zijn specifieke middelen nodig, zoals giften, beloften, bedreiging of het geven van gelegenheid of middelen4.

Instagram en de groepsapp liggen anders

Instagram is het grootste risico.   De Hoge Raad vond een bericht op een open Instagramaccount met enkele duizenden volgers openbaar5. Bij een afgeschermd account met weinig volgers is dat minder zeker.

Bij de groepsapp hangt veel af van de omvang en openheid van de groep. Iemand stuurde onmiskenbaar opruiende berichten in een WhatsAppgroep.   Hij werd toch vrijgesproken. Veertien actieve leden in een versleutelde groep die alleen beheerders konden uitbreiden, was te weinig om van openbaarheid te spreken6. De afzender van een bericht in de open WhatsAppgroep "Rellen Tilburg" is wel gestraft.   Hij kreeg 6 maanden cel, waarvan 3 voorwaardelijk7.

Art. 132 Sr noemt bij verspreiden geen openbaarheid, anders dan art. 131. Of doorsturen naar een kleine besloten groep al verspreiden is, kon ik in de rechtspraak niet nakijken.

Wat je nu doet

  • Haal het Instagrambericht weg en stuur niets meer door. Het feit is daarmee niet ongedaan gemaakt. Wis niet in paniek je hele telefoon of al je chats, want dat kan later tegen je werken.
  • Praat er niet over in de groepsapp of via berichten.
  • Ken je rechten als de politie je benadert.   Een verdachte hoeft niet te antwoorden en dat moet vóór het verhoor gezegd worden8. Word je aangehouden, dan mag je vóór het eerste verhoor maximaal een half uur met een advocaat praten.   Ook als je wordt uitgenodigd voor een verhoor, mag een advocaat erbij zijn en meepraten9.
  • Neem nu al contact op met een strafrechtadvocaat, niet pas als de politie belt. Met een advocaat beslis je of je zelf naar de politie stapt en wat je verklaart.

Was je Instagramaccount openbaar en hoeveel volgers had het toen? En hoe groot en open was de groepsapp?

Wat kun je doen?

  1. Stuur Allix je bericht en screenshots van je account en de groepsapp

    Allix leest je bericht, je accountinstellingen en de groepsapp en zoekt uitspraken over groepen en accounts die erop lijken. Zo heb je voor je Instagrambericht en je appje apart op een rij welke rechtszaken het dichtst bij liggen, klaar om aan je advocaat te geven.

  2. Zoek een strafrechtadvocaat voordat de politie belt

    Een verdachte mag zich laten bijstaan door een advocaat. Met een advocaat bespreek je of je zelf naar de politie stapt en wat je verklaart. Dat regel je liever vooraf dan pas als de politie contact opneemt.

  3. Onthoud dat je bij een verhoor niet hoeft te antwoorden

    Een verdachte is niet verplicht om antwoord te geven. De politie moet dat vóór het verhoor zeggen en het komt in het proces-verbaal.

  4. Vraag om je advocaat bij het verhoor

    Word je aangehouden of uitgenodigd voor een verhoor, dan kan je advocaat op jouw verzoek het verhoor bijwonen en meedoen. Is er geen advocaat bij, dan kun je vragen om het verhoor te onderbreken voor overleg.

Met de tekst van je doorgestuurde bericht zoekt Allix uit welke argumenten de officier van justitie erin kan vinden.

Bronnen

Geschreven door Redactie Allix · Gecontroleerd door de redactie van Allix op 2 november 2026

Allix schreef de eerste versie op basis van de wetteksten. De redactie controleerde elke bewering aan de bron. Dit is hoe we werken

Iets gezien wat niet klopt?

Wetten veranderen, en ook wij kunnen ons vergissen. Laat het ons weten, dan kijken we het na.

Meer over strafrecht

Alles over strafrecht

Elke situatie is anders

Vraag het Allix