Kort antwoord
Een boetebeding is tegenover een consument onredelijk bezwarend als het in strijd met de goede trouw het evenwicht tussen jullie rechten en plichten aanzienlijk verstoort. Dat risico is het grootst bij een onevenredig hoge boete. De rechter toetst dit zelf en laat zo'n beding meestal helemaal buiten toepassing.
Het antwoord van Allix
Wat de wet onder een boetebeding verstaat
Een boetebeding is elk beding waarin staat dat de klant een geldsom of een andere prestatie verschuldigd is als hij tekortschiet in wat hij moet doen. Het maakt niet uit of de boete schade vergoedt of alleen moet aansporen om na te komen. Je kunt niet zowel de boete als nakoming van de verplichting zelf eisen. De boete komt in de plaats van de schadevergoeding waar je volgens de wet recht op hebt. Is de tekortkoming niet aan de klant toe te rekenen, dan kun je de boete niet opeisen.
De rechter mag een boete verlagen en dat sluit je niet uit
Vraagt de klant erom, dan kan de rechter de boete verlagen als de billijkheid dat duidelijk eist. De verlaagde boete is nooit lager dan de schadevergoeding die je zonder boetebeding volgens de wet zou krijgen. Dat bedrag houd je altijd. Een beding dat dit verlagen uitsluit, is nietig. Een zin als 'matiging is uitgesloten' heeft daarom geen effect. Andersom kan de rechter op jouw verzoek naast de boete aanvullende schadevergoeding toekennen. Ook dat gebeurt alleen als de billijkheid het duidelijk eist.
Wanneer een boetebeding onredelijk bezwarend is
Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar als het onredelijk bezwarend is voor de klant. De rechter weegt onder meer de aard van de overeenkomst, hoe de voorwaarden tot stand zijn gekomen en de belangen van beide partijen. Bij consumenten geldt daarbij de Europese richtlijn over oneerlijke bedingen. Oneerlijk is een beding dat in strijd met de goede trouw het evenwicht aanzienlijk verstoort ten nadele van de consument. Hij kijkt naar het moment van sluiten en naar de gevolgen die het beding kan hebben. De rechter toetst dit zelf, ook als de klant er niets over zegt.
Een onevenredig hoge boete is het grootste risico
Volgens de richtlijn kan een beding oneerlijk zijn als het een consument die niet nakomt een onevenredig hoge schadevergoeding oplegt. Een kantonrechter keek naar een huurcontract met €350 boete per dag bij niet ontruimen, tot maximaal €50.000. De huurder moest daarnaast alle schade vergoeden. Een financiële prikkel mag, maar moet redelijk zijn en passen bij de ernst van de gedraging. Deze boete was hoog in verhouding tot de maandhuur en al binnen vijf maanden volledig verschuldigd. Samen met de volledige schadevergoeding vond de rechter het beding oneerlijk. Het maximum veranderde daar niets aan.
Een oneerlijk beding vervalt meestal helemaal
Een oneerlijk beding bindt de consument niet. In de huurzaak zou de boete van €50.000 daarom worden afgewezen. Bij een oneerlijk annuleringsbeding van een autoverkoper kon die niet terugvallen op de wet. De hele vordering is afgewezen. Een hof liet bij een opleiding wel een deel staan. Daar gaf het beding recht op de werkelijke schade met een minimum van 100% van het studiegeld. Alleen dat minimum was mogelijk oneerlijk. De opleider kreeg zijn werkelijke schade toch vergoed. Hij had kosten die al bij de start vastlagen en die de student kon voorzien.
Annuleren wordt anders beoordeeld dan niet nakomen
Een beding dat een consument een geldsom laat betalen als de overeenkomst eindigt om een andere reden dan zijn eigen tekortkoming, wordt vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Dat geldt niet voor zover het om een redelijke vergoeding gaat voor jouw verlies of gederfde winst. Een autoverkoper had bij annulering 15% van de koopsom bedongen. De kantonrechter vond dat oneerlijk omdat niet was onderbouwd dat dit in alle gevallen redelijk is. Soms lijdt een verkoper geen of minder schade. Dat de schade in deze zaak hoger was, hielp niet.
Het beding moet duidelijk en vooraf te lezen zijn
Tegenover consumenten moeten bedingen duidelijk en te begrijpen zijn. Bij twijfel over de betekenis geldt de uitleg die voor de klant het gunstigst is. Een beding is ook vernietigbaar als de klant geen redelijke mogelijkheid heeft gehad om de voorwaarden te lezen. Die mogelijkheid geef je door ze voor of bij het sluiten van de overeenkomst te overhandigen. Online kan dat ook als de klant ze kan opslaan en later kan terugvinden.
Bespreek je situatie met Allix
Hieronder een voorbeeldgesprek: de vraag komt van de redactie, het antwoord van Allix. Vertel Allix daarna wat er in jouw zaak speelt. Je kunt elke dag gratis vragen stellen, en je gesprek gaat mee naar de Allix app.
Voorbeeldvraag
Ik wil in de algemene voorwaarden van mijn bedrijf een boete opnemen voor particuliere klanten die hun afspraken niet nakomen. Wanneer is zo'n boetebeding tegenover een consument onredelijk bezwarend of ongeldig?
Allix
Een boetebeding dat tegenover een particulier te ver gaat, levert je meestal niets op: de rechter laat het buiten toepassing en je krijgt niet alsnog een lagere boete.
Wat de wet regelt
Een boetebeding is elk beding waarin staat dat de klant een geldbedrag (of iets anders) moet betalen als hij zijn verplichting niet nakomt. Het maakt niet uit of dat bedrag schade vergoedt of alleen moet aansporen om na te komen.1
- Je kunt niet allebei eisen: de boete én nakoming van de verplichting waar de boete aan hangt.2
- De boete vervangt de wettelijke schadevergoeding.2
- De klant kan de rechter vragen de boete te verlagen als de billijkheid dat duidelijk eist.3 Een beding dat die mogelijkheid uitsluit, is nietig.3
Wanneer het beding tegenover een consument sneuvelt
- Onredelijk bezwarend. Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar als het onredelijk bezwarend is voor de klant. De rechter kijkt daarbij naar de aard van de overeenkomst, hoe de voorwaarden tot stand kwamen, de belangen van beide partijen en de overige omstandigheden.4 De Europese richtlijn noemt zelf bedingen die een consument die niet nakomt een onevenredig hoge schadevergoeding opleggen5.
- De rechter toetst zelf. Een Nederlandse rechter moet ambtshalve nagaan of een beding oneerlijk is in de zin van de richtlijn, en het dan ook ambtshalve vernietigen.6
- Onduidelijk. Tegenover consumenten moeten bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn. Bij twijfel geldt de uitleg die voor de klant het gunstigst is.7
- Voorwaarden niet kunnen inzien. Een beding is ook vernietigbaar als je de klant geen redelijke mogelijkheid hebt gegeven om de voorwaarden in te zien.4 Online kan dat ook, mits de klant ze kan opslaan en later terugvinden8.
- Annuleren is iets anders. Een beding dat de consument een geldsom laat betalen bij beëindiging om een andere reden dan zijn eigen tekortkoming, wordt vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Dat geldt niet voor zover het gaat om een redelijke vergoeding voor verlies of gederfde winst van jouw kant.9 Neem annuleringskosten dus apart en onderbouwd op, niet als "boete".
Een verhuurder met € 350 per dag (maximum € 50.000) bovenop volledige schadevergoeding zag zijn beding door de rechter buiten toepassing blijven.
Wat je nu kunt doen: houd het bedrag in verhouding tot je te verwachten schade, stapel het niet met volledige schadevergoeding, neem een redelijk maximum op en geef de voorwaarden aantoonbaar vooraf. Is het beding oneerlijk, dan vervalt het in principe helemaal.
Welke verplichting wil je met de boete afdekken: niet betalen, niet komen opdagen of annuleren? En zal ik een concept van het beding voor je opstellen?
Bronnen
- 1Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 91
- 2Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 92
- 3Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 94
- 4Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 233
- 5ECLI:NL:RBAMS:2026:3983
- 6ECLI:NL:GHARL:2021:6351
- 7Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 238
- 8Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 234
- 9Burgerlijk Wetboek Boek 6, Artikel 237
Wat kun je doen?
Bepaal welke verplichting de boete moet afdekken
Niet nakomen en annuleren worden verschillend beoordeeld. Eindigt de overeenkomst om een andere reden dan een tekortkoming van de klant, dan wordt een geldsom vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Dat geldt niet voor een redelijke vergoeding van verlies of gederfde winst.
Stem het bedrag af op de ernst van de tekortkoming
Een financiële prikkel moet redelijk zijn en passen bij de ernst van wat de klant nalaat. Laat de boete niet samengaan met een plicht om ook alle schade te vergoeden. Die combinatie maakte het beding in de huurzaak oneerlijk.
Laat Allix het boetebeding voor je voorwaarden schrijven
Allix leest je algemene voorwaarden of offerte en schrijft een boetebeding dat aansluit bij de schade die je kunt onderbouwen. De boete komt in de plaats van de schadevergoeding en er staat geen uitsluiting van matiging in. Je hebt dan een beding waarvan elk bedrag te herleiden is tot je eigen kosten.
Geef de voorwaarden aantoonbaar vooraf
Overhandig ze voor of bij het sluiten van de overeenkomst. Online moet de klant ze kunnen opslaan en later kunnen terugvinden.
Staat er al een boete in je huidige voorwaarden, dan legt Allix die naast uitspraken waarin rechters zo'n beding hebben afgewezen.
Bronnen
Burgerlijk Wetboek
- Art. 6:91Wat een boetebeding is
- Art. 6:92Boete in plaats van nakoming en schadevergoeding
- Art. 6:94Matiging van de boete door de rechter
- Art. 6:233Onredelijk bezwarende algemene voorwaarden
- Art. 6:237Vermoedelijk onredelijke bedingen bij consumenten
- Art. 6:238Duidelijke bedingen, bij twijfel gunstig voor klant
- Art. 6:234Hoe je algemene voorwaarden aan de klant geeft
Geschreven door Redactie Allix · Gecontroleerd door de redactie van Allix op 5 november 2026
Allix schreef de eerste versie op basis van de wetteksten. De redactie controleerde elke bewering aan de bron. Dit is hoe we werken
Iets gezien wat niet klopt?
Wetten veranderen, en ook wij kunnen ons vergissen. Laat het ons weten, dan kijken we het na.
Meer over consumentenrecht
- De webshop rekent retourkosten nu ik mijn bestelling terugstuur
- Mijn pakketreis is geannuleerd door de reisorganisatie
- Ik ontdek een verborgen gebrek in het huis dat ik net heb gekocht
